TURIDDRU L'URSU FIGLIU DI L'URSU
'Na vota c'era un maritu e 'na muglieri;
comu c'era 'ssu maritu e 'ssa muglieri, piglià era scarpareddru mischinu: cu cci
dava 'na iuntiddra di farina, ccu cci nni dava n'atra tanticchia...
Talè, a la muglieri, cci dissi, chiffà dici nni nni vulemmu iri a San Mmiaggiu,
ca videmmu si putemmu campari megliu? dici. Eh, a iamuninni! E si nni ieru.
Comu si nni ieru, arrivata a lu xiumi piglià u' l'Ursu e si carricà a la
muglieri e ristà ddru mischinu sulu! Ddr'Ursu la tinni se' misi ddra e appi
un figliu. Comu cci 'amma metti, comu cci 'amma metti? Turiddru l'Ursu
figliu di l'Ursu. Comu cci 'amma metti, comu cci 'amma metti? Turiddru l'Ursu
figliu di l'Ursu. E ci misi Turiddru l'Ursu figliu di l'Ursu. Quann'era
accussi quantu tia: Ma, a cu iè me pà? A chistu! A chi siti foddri, dici,
all'Ursu haiu pi patri? A chi voggliu fà la mamà, a chissu ha pi patri!
Senti, dici, c'amma fari: ora comu nesci iddru, nni nni iemmu e va duna lu culu:
chissu patri, dici, iè? Allura nostramenti iddri si nni ieru luntanu, sò
matri si sfirriava sempri ca cci paria c'avia di vinì l'Ursu; quannu si 'nn'addunà
di luntanu: Ah la mamà, dici, ca veni l'Ursu! 'Un vi scantati; la piglià pi
li vistini e la ittà n'un pedi di cersu. Iddru scippa un pedi di cersu e
cafuddra a li testi testi a sò pà, e l'ammazzà, a ddr'Ursu. Camina ca ti
camina, camina ca ti camina, si nni i a Roma cu sò mà. Arrivata a Roma
dici: Mà, vaiu a la scola? A vacci. E i a la scola. Comu l'avia di
scrivi ddrà: Turiddru l'Ursu fugliu di l'Ursu. Comu ti chiami? Turiddru l'Ursu
figliu di l'Ursu. Lu prevessuri: Turiddru l'Ursu figliu di l'Ursu? Prisenti.
Quannu 'stu piciottu: Mma comu 'amma ffà... Piglia c'era lu figliu di lu Re e
ci facia: Turiddru l'Ursu... Zittitivi ca viditica si vi mettu li ciampi...zittitivi!
Pi ddru jornu un ci dissiru nenti. A lu nnumani cuminciaru a fari: Turiddru
l'Ursu figliu di l'Ursu! Turiddru l'Ursu figliu di l'Ursu! Cafuddrà du
ciampati e i a dda un pugnu a lu figliu di lu Re! -Stava murennu! Allura lu
ieru a diri a lu Re; lu Re curri di cursa, ci mannà li sbirri. Oh Turiddru l'Ursu
figliu di l'Ursu: vidica ti voli lu Re a palazzu riali.
Chiddru cafuddra un pugnu a chistu un pugnu a chiddru e l'ammazzà a tutti du.
Ci lu ieru a diri e ci nni mannà n'atri quattru. Cafuddrà un pugnu a chiddri
a chiddri e l'ammazzà a tutti quattru. Ci mannà n'apocu di surdati e nni
stava ammazzannu 'na mità; eh a po' li surdati s'arritiraru... Allura iddru
piglia e bbà nna lu Re: Mi duna la megliu jumenta, dici, di la scuteria ca mi
nn'è iri spersu pi lu munnu! Allura si nni i. Camina di cca, camina di
ddra, 'stu Turiddru l'Ursu vidia a unu di cursa di cursa, ca curria: Amicu
muvitivi!? Nonzi ca c'è Tutiddru l'Ursu sdatu pi li campagni! Vi dissi
muvitivi! Nonzi ca c'è Tutiddru l'Ursu sdatu pi li campagni! Turiddru l'Ursu
i sugnu: a comu vi chiamati? Passaxiumi, A comè Passaxiumi? Ca i, dici,
mi carricu la jumenta nni la china di lu xiumi e la passu. Doppu tanticchia
accravaccaru a iddru, la jumenta e Turiddru l'Ursu, e passaru. Cchiù agghiri
ddra vidianu a n'atru di cursa di cursa: A chi curriti? C'è Tutiddru l'Ursu
sdatu pi li campagni! Vi dissi muvitivi! Nonzi, dici, ca c'è Tutiddru l'Ursu
sdatu pi li campagni! A un sugnu i Tutiddru l'Ursu. Comu vi chiamati?
Spaccamuntagna. Comu la spaccati 'na muntagna? C'un pugnu dici spaccu 'na
muntagna e la 'nchianu ad usu di stratuni. Chhiù agghiri ddra vittiru 'na
muntagna gasda: Attia Spaccamuntagna cafuddra un pugnu ddrocu. Cafuddrà un
pugnu e la spaccà e passaru addra bbanna. Ma quant'è babbu dici, si un
cafuddrassi un pugnu a mia un murissi i, dissi Tutiddru l'Ursu, ma un ci dicia
nenti. Arrivaru nni 'na chianura e vannu a bbidinu du picurara: Amici amici,
firmativi! -ca pascianu ddri pecuri-. Un nni putemmu firmari ca c'è Turiddru
l'Ursu sdatu pi li campagni. Turiddru l'Ursu i sugnu! Chiddri scapparu e
lassaru pecuri e tutti cosi; allura ieru a lassari ddri pecuri a la mannira e
unu si mossi e si misi a fari la sagneddra. A lu puntu ca stava calannu la
sagneddra ci affaccia 'na vecchia: Oh signù, signù, haiu un pitittu, staiu
murennu di lu pitittu! Si mintissi ddrocu e ssi nni manciassi tanticchia;
nenti fici ddra vecchia: Aur aur e si mancià tutta ddra sagneddra. Allura
Passaxiumi dici: Chi cc'è prisintà. Appena l'atri s'arricamparu, dici chi ha
Passaxiumi? Haiu avutu un nuluri di stomacu ca un potti fari nè sucu nè
pasta. Chiddra vecchia nenti fici?!: s'aggliuttì tutta ddra pasta e si 'nfilà
ca cc'era 'na xiacca e si ittà ddra sutta. Ddra sutta cu c'era?: tri signurini;
ddra vechia s'arrovescià e ssi manciaru tutta ddra sagna. Lu nnumani si mossi
l'atru cumpagnu: muncia li pecuri beddru pulitu: Vidica ha fari mezza sarma di
sagna e lu sucu; quannu vidi ca semmu vicinu li casi piglia e cali la pasta.
Allura arrè la stesa sunata; comu vitti ca eranu ddra vicinu piglià e cala la
pasta; a la calata di la pasta, a lu puntu ca la misi nni ddra maiddra e la 'nzucà
e la grattà beddra pulita, ci affaccià ddra vecchia: Ah, dici, titititì, staiu
murennu di lu friddu, haiu un pitittu, haiu un pitittu! Sa si metti a 'n'angulu
di ddrocu e ssi nni mancia tanticchieddra. Chiddra a du rufuliati: Aur aur,
s'aggliuttì tutta ddra sagneddra! A l'aggliuttuta di ddra sagneddra, chiddru
ristà comu un fissa: Ah pirchissu mi dissi ca ci dulia lu stomacu? Com'è fari?
Com'è fari? Ostramenti chiddri: Ma chi ha Spaccamuntagna? Haiu avutu un
nuluri di testa, ca un n'haiu pututu fari nenti! Eh a nni manciammu
tanticchieddra di tumazzu, tecchia di ricotta e accummidammu accussì; ammazzammu
un crastagneddru e l'arrustemmu e manciammu. A lu nnumni si ci mossi Turiddru
l'Ursu. Fici du sarmi di sagneddra, fici lu sucu, ammazzà un crastagneddru e l'arrustì;
quannu chiddri eranu quantu di cca a la Piatà piglia e cala la pasta. Cala la
pasta, 'nzuca la sagneddra nni la maiddra, la grattà, ostramenti ci affaccià
ddra vecchia: Oh bon'amicu, bon'amicu, staiu murennu di lu pitittu! Sa mancia
ddrocu! Comu si i pi manciari la prima vuccata, nenti fici: Ah disgraziata,
allura iddra ha statu; piglia 'na cittola e ci taglià la testa. Ddra testa si
misi a cuculiari, c'era ddra jacca e si cci 'nfilà ddra intra. Comu si nni i
ddru fussuni, dici: Viniti cca, dici, tutti cacati siti? Piglia ssu
fasciu di ligna ca 'amma coci la sagna. Quannu ieru a pigliari ddru fasciu di
ligna vittiru ddrà vecchia Ah!!! Di 'ssa vecchia vi scantati, a chissa morta
iè Va iti a pigliari n'apocu di cordi di lu paisi e 'na campana. Ieru a
pigliari 'napocu di cordi e 'na campana e si calà nni lu sotterraniu Passaxiumi
e arrivà quanti cca iusu: Cca c'e un scuru dici; e lu rieru. Calaru a
Spaccamuntagna. Spaccamuntagna arrivà cchiù suttuliddru: ddra cc'è un scuru.
E si cci misi Turiddru l'Ursu e si misiru a calari cordi, calari cordi, calari
cordi, calari cordi, calari cordi; arrivata ddra sutta c'era 'n'affacciata di
suli e tri picciotti schetti ca chiancianu ddra testa. Ah matruzza mia!
Ah matruzza mia! Ah matruzza mia com'amma fari pi manciari? Chi v'a nna
mazzari, chi chianciti? Chiancianu ddra testa ca ddra vecchia ci purtava lu
manciari... Turiddru l'Ursu si nn'innamurà di la cchiu beddra. Ora la
prima c'acchiana dici: Cu iè Passaxiumi? Tu si me maritu! Allura nenti fici,
l'attaccà pi la corda : Tirati, tirati! Comu arrivà 'ncapu terra: Cu iè
Passaxiumi? I, dici. E si cci misi a lu latu. Calammu la corda arrè
ca cci nnè n'atri du. Comu acchianaru all'atra picciutteddra: Cu si chiama
Spaccamuntagna? I, dici. Allura tu si mme maritu. Ristà Tutidru l'Ursu
cu ddra picciutteddra chi bbulia, e ci dissi: Senti ccà, dici vidica ora ci ava
essi tradimentu sicuru. Allura la zita ci dicia: Talè avanti c'acchianu i,
acchiana prima tu ca tu m'acchiani a mia. Allura ddrà c'eranu 'napocu
di nuciddri d'oru e minnuliddri d'oru e ci dissi a Turiddru l'Ursu: Si c'è
tradimentu i t'aspettu un annu un misi ed un jornu e ssi sparteru 'na nuciddra e
'na minnuliddra d'oru l'una. Appena vittiru ca era beddra si la vulianu
pigliari tutti du e arrivata c'acchianà Turiddru l'Ursu a mità di strata ci
tagliaru la corda e cadì e ristà vivu. Comu ristà vivu affaccia fora e vidia
un cristianu ca zappava: Cumpà chi faciti? A zappu notti e jornu! A chi
siti foddri. A si beni la vecchia ddraa! La vechia ddraa avi ottu iorna ca
murì, dici, chi zappati. Ora ma t'ha dì comu è nesci di cca. Comu a ta
nesci di cca? Ora vi lu dicu i comu a t'arrivari a li celi suprani, cca semmu
a li celi suttani. Dici, ora vu a ta ffari ca vi muviti ddrocu, manciammu,
nni saziammu tutti du, dici, c'e n'aquia, ca ava stari n'atri se misi, comu vi
dicu i la tiniti forti, ca chiddra vi porta a li celi suprani. Vabbeni, dici.
Ddr'aquia a li se misi si stava smurcannu. Va 'mpasturala. La 'mpasturà:
Assami iri, assami iri... No m'ha purtari a li celi suprani! Va bbeni,
ammazza un vo, e piglia 'na vutti d'acqua. Quannu dicu carni m'ha ddari
acqua, quannu dicu acqua m'ha ddari carni. E accussi ficiru: Acqua e dava
carni, carni e dava acqua! Mischinu arrivà quantu di cca ddrocu pi li celi
suprani: Acqua! Nn' avia cchiù carni, si taglia l'anca e ci la detti. Comu
si taglia l'anca: Aih Aih! Chi ha -ci dissi l'aquia-, me murmuriari i dici e
ti murmurii tu? Allura l'aquia si lanzà, ci la 'mpiccica ddra carni di l'anca
e ci dissi dici: Vatinni. Turiddru l'Ursu arriva a Roma e la zita si stava 'nguaggiannu.
Ci vulianu n'atri tri iorna. Allura piglia iddru e si nni i n'un firraru:
Amicu chiaffà mi faciti scurà cca? E, dici, a scurativicci. E si misi a
ffari battaria: ton ton, ton ton. Li vicini, dici, chi buttana c'è nni
cumpari Peppi, ddra sta sfasciannu tutti cosi! La matina: Cumpà. Chi c'è.
A t'ha purtari 'sta minnuliddra d'oru a la figlia di Re ca s'ava maritari.
Quannu chiddra vitti ddra minnuliddra d'oru: Dicitici a chissu chi vi fici 'ssa
minnuliddra d'oru ca vi fa 'na nuciddra d'oru? Allura ci i arrè: Cumpà faciti
'na nuciddra d'oru. Ah si la pozzu fari stasira! La sira facia finta ca
facia battaria: ton ton, ton ton, ammeci l'avia 'nzacchetta ddra nuciddra. Li
vicini: Cumpari Peppi,dici, ddra tutti cosi sta allavancannu! Cu allavanca
allavanca durmiti ddrocu! Arrivata ddra, a lu nnumanu matinu, ci porta ddra
nuciddra a la figlia di lu Re. Quannu vitti ddra nuciddra fici ittari lu
vanniu: Tutti li vecchi, tutti chiddri zoppi li vogliu cca a Palazzu Riali, ca
li vogliu canusciri. Allura a Turiddru l'Ursu chiddra lu canuscì ca era iddru!
Unn'è Passaxiumi? e Spaccamuntagna? Comu lu vittiru trimavanu. Piglia e li
ittà a mari! E ddra Reginotta si piglià a Turiddru l'Ursu. Ma chi bbo?
Grana quanntu nni pottiru spenniri! Cu spinnia sordi di cca, cu spinnia sordi di
ddra, fina ca spinneru du tarì: unu lu persi, l'atru mi cadì!?
Favola ditta favola scritta cuntati la vostra ca la mia è ditta. Lu cuntu
è lestu, lu cuntu è finutu un sacciu si a vatri v'ha piaciutu! |