TURIDDRU L'URSU FIGLIU DI L'URSU


'Na vota c'era un maritu e 'na muglieri; comu c'era 'ssu maritu e 'ssa muglieri, piglià era scarpareddru mischinu: cu cci dava 'na iuntiddra di farina, ccu cci nni dava n'atra tanticchia...
Talè, a la muglieri, cci dissi, chiffà dici nni nni vulemmu iri a San Mmiaggiu, ca videmmu si putemmu campari megliu? dici.
Eh, a iamuninni!
E si nni ieru.
Comu si nni ieru, arrivata a lu xiumi piglià u' l'Ursu e si carricà a la muglieri e ristà ddru mischinu sulu!
Ddr'Ursu la tinni se' misi ddra e appi un figliu.
Comu cci 'amma metti, comu cci 'amma metti?
Turiddru l'Ursu figliu di l'Ursu.
Comu cci 'amma metti, comu cci 'amma metti?
Turiddru l'Ursu figliu di l'Ursu.
E ci misi Turiddru l'Ursu figliu di l'Ursu.
Quann'era accussi quantu tia: Ma, a cu iè me pà?
A chistu!
A chi siti foddri, dici, all'Ursu haiu pi patri?
A chi voggliu fà la mamà, a chissu ha pi patri!
Senti, dici, c'amma fari: ora comu nesci iddru, nni nni iemmu e va duna lu culu: chissu patri, dici, iè?
Allura nostramenti iddri si nni ieru luntanu, sò matri si sfirriava sempri ca cci paria c'avia di vinì l'Ursu; quannu si 'nn'addunà di luntanu: Ah la mamà, dici, ca veni l'Ursu!
'Un vi scantati; la piglià pi li vistini e la ittà n'un pedi di cersu.
Iddru scippa un pedi di cersu e cafuddra a li testi testi a sò pà, e l'ammazzà, a ddr'Ursu.
Camina ca ti camina, camina ca ti camina,  si nni i a Roma cu sò mà.
Arrivata a Roma dici: Mà, vaiu a la scola?
A vacci.
E i a la scola.
Comu l'avia di scrivi ddrà: Turiddru l'Ursu fugliu di l'Ursu.
Comu ti chiami? Turiddru l'Ursu figliu di l'Ursu.
Lu prevessuri: Turiddru l'Ursu figliu di l'Ursu? Prisenti.
Quannu 'stu piciottu: Mma comu 'amma ffà...
Piglia c'era lu figliu di lu Re e ci facia: Turiddru l'Ursu...
Zittitivi ca viditica si vi mettu li ciampi...zittitivi!
Pi ddru jornu un ci dissiru nenti.
A lu nnumani cuminciaru a fari: Turiddru l'Ursu figliu di l'Ursu! Turiddru l'Ursu figliu di l'Ursu!
Cafuddrà du ciampati e i a dda un pugnu a lu figliu di lu Re! -Stava murennu!
Allura lu ieru a diri a lu Re; lu Re curri di cursa, ci mannà li sbirri.
Oh Turiddru l'Ursu figliu di l'Ursu: vidica ti voli lu Re a palazzu riali.
Chiddru cafuddra un pugnu a chistu un pugnu a chiddru e l'ammazzà a tutti du.
Ci lu ieru a diri e ci nni mannà n'atri quattru.
Cafuddrà un pugnu a chiddri a chiddri e l'ammazzà a tutti quattru.
Ci mannà n'apocu di surdati e nni stava ammazzannu 'na mità; eh a po' li surdati s'arritiraru...
Allura iddru piglia e bbà nna lu Re: Mi duna la megliu jumenta, dici, di la scuteria ca mi nn'è iri spersu pi lu munnu!
Allura si nni i.
Camina di cca, camina di ddra, 'stu Turiddru l'Ursu vidia a unu di cursa di cursa, ca curria: Amicu muvitivi!?
Nonzi ca c'è Tutiddru l'Ursu sdatu pi li campagni!
Vi dissi muvitivi!
Nonzi ca c'è Tutiddru l'Ursu sdatu pi li campagni!
Turiddru l'Ursu i sugnu: a comu vi chiamati?
Passaxiumi,
A comè Passaxiumi?
Ca i, dici, mi carricu la jumenta nni la china di lu xiumi e la passu.
Doppu tanticchia accravaccaru a iddru, la jumenta e Turiddru l'Ursu, e passaru.
Cchiù agghiri ddra vidianu a n'atru di cursa di cursa: A chi curriti?
C'è Tutiddru l'Ursu sdatu pi li campagni!
Vi dissi muvitivi!
Nonzi, dici, ca c'è Tutiddru l'Ursu sdatu pi li campagni!
A un sugnu i Tutiddru l'Ursu.
Comu vi chiamati? Spaccamuntagna.
Comu la spaccati 'na muntagna?
C'un pugnu dici spaccu 'na muntagna e la 'nchianu ad usu di stratuni.
Chhiù agghiri ddra vittiru 'na muntagna gasda: Attia Spaccamuntagna cafuddra un pugnu ddrocu.
Cafuddrà un pugnu e la spaccà e passaru addra bbanna.
Ma quant'è babbu dici, si un cafuddrassi un pugnu a mia un murissi i, dissi Tutiddru l'Ursu, ma un ci dicia nenti.
Arrivaru nni 'na chianura e vannu a bbidinu du picurara: Amici amici, firmativi! -ca pascianu ddri pecuri-.
Un nni putemmu firmari ca c'è Turiddru l'Ursu sdatu pi li campagni.
Turiddru l'Ursu i sugnu!
Chiddri scapparu e lassaru pecuri e tutti cosi; allura ieru a lassari ddri pecuri a la mannira e unu si mossi e si misi a fari la sagneddra. A lu puntu ca stava calannu la sagneddra ci affaccia 'na vecchia: Oh signù, signù, haiu un pitittu, staiu murennu di lu pitittu!
Si mintissi ddrocu e ssi nni manciassi tanticchia; nenti fici ddra vecchia: Aur aur e si mancià tutta ddra sagneddra.
Allura Passaxiumi dici: Chi cc'è prisintà.
Appena l'atri s'arricamparu, dici chi ha Passaxiumi?
Haiu avutu un nuluri di stomacu ca un potti fari nè sucu nè pasta.
Chiddra vecchia nenti fici?!: s'aggliuttì tutta ddra pasta e si 'nfilà ca cc'era 'na xiacca e si ittà ddra sutta. Ddra sutta cu c'era?: tri signurini; ddra vechia s'arrovescià e ssi manciaru tutta ddra sagna.
Lu nnumani si mossi l'atru cumpagnu: muncia li pecuri beddru pulitu: Vidica ha fari mezza sarma di sagna e lu sucu; quannu vidi ca semmu vicinu li casi piglia e cali la pasta.
Allura arrè la stesa sunata; comu vitti ca eranu ddra vicinu piglià e cala la pasta; a la calata di la pasta, a lu puntu ca la misi nni ddra maiddra e la 'nzucà e la grattà beddra pulita, ci affaccià ddra vecchia: Ah, dici, titititì, staiu murennu di lu friddu, haiu un pitittu, haiu un pitittu!
Sa si metti a 'n'angulu di ddrocu e ssi nni mancia tanticchieddra.
Chiddra a du rufuliati: Aur aur, s'aggliuttì tutta ddra sagneddra!
A l'aggliuttuta di ddra sagneddra, chiddru ristà comu un fissa: Ah pirchissu mi dissi ca ci dulia lu stomacu? Com'è fari? Com'è fari?
Ostramenti chiddri: Ma chi ha Spaccamuntagna?
Haiu avutu un nuluri di testa, ca un n'haiu pututu fari nenti!
Eh a nni manciammu tanticchieddra di tumazzu, tecchia di ricotta e accummidammu accussì; ammazzammu un crastagneddru e l'arrustemmu e manciammu.
A lu nnumni si ci mossi Turiddru l'Ursu. Fici du sarmi di sagneddra, fici lu sucu, ammazzà un crastagneddru e l'arrustì; quannu chiddri eranu quantu di cca a la Piatà piglia e cala la pasta.
Cala la pasta, 'nzuca la sagneddra nni la maiddra, la grattà, ostramenti ci affaccià ddra vecchia: Oh bon'amicu, bon'amicu, staiu murennu di lu pitittu!
Sa mancia ddrocu!
Comu si i pi manciari la prima vuccata, nenti fici: Ah disgraziata, allura iddra ha statu; piglia 'na cittola e ci taglià la testa.
Ddra testa si misi a cuculiari, c'era ddra jacca e si cci 'nfilà ddra intra.
Comu si nni i ddru fussuni,  dici: Viniti cca, dici, tutti cacati siti?
Piglia ssu fasciu di ligna ca 'amma coci la sagna.
Quannu ieru a pigliari ddru fasciu di ligna vittiru ddrà vecchia
Ah!!! Di 'ssa vecchia vi scantati, a chissa morta iè
Va iti a pigliari n'apocu di cordi di lu paisi e 'na campana.
Ieru a pigliari 'napocu di cordi e 'na campana e si calà nni lu sotterraniu Passaxiumi e arrivà quanti cca iusu: Cca c'e un scuru dici; e lu rieru.
Calaru a Spaccamuntagna. Spaccamuntagna arrivà cchiù suttuliddru: ddra cc'è un scuru.
E si cci misi Turiddru l'Ursu e si misiru a calari cordi, calari cordi, calari cordi, calari cordi, calari cordi; arrivata ddra sutta c'era 'n'affacciata di suli e tri picciotti schetti  ca chiancianu ddra testa.
Ah matruzza mia! Ah matruzza mia! Ah matruzza mia com'amma fari pi manciari?
Chi v'a nna mazzari, chi chianciti?
Chiancianu ddra testa ca ddra vecchia ci purtava lu manciari...
Turiddru l'Ursu si nn'innamurà di la cchiu beddra.
Ora la prima c'acchiana dici: Cu iè Passaxiumi? Tu si me maritu!
Allura nenti fici, l'attaccà pi la corda : Tirati, tirati!
Comu arrivà 'ncapu terra: Cu iè Passaxiumi?
I, dici.  E si cci misi a lu latu.
Calammu la corda arrè ca cci nnè n'atri du.
Comu acchianaru all'atra picciutteddra: Cu si chiama Spaccamuntagna?
I, dici.
Allura tu si mme maritu.
Ristà Tutidru l'Ursu cu ddra picciutteddra chi bbulia, e ci dissi: Senti ccà, dici vidica ora ci ava essi tradimentu sicuru.
Allura la zita ci dicia: Talè avanti c'acchianu i, acchiana prima tu ca tu m'acchiani a mia.
Allura ddrà  c'eranu 'napocu di nuciddri d'oru e minnuliddri d'oru e ci dissi a Turiddru l'Ursu: Si c'è tradimentu i t'aspettu un annu un misi ed un jornu e ssi sparteru 'na nuciddra e 'na minnuliddra d'oru l'una.
Appena vittiru ca era beddra si la vulianu pigliari tutti du e arrivata c'acchianà Turiddru l'Ursu a mità di strata ci tagliaru la corda e cadì e ristà vivu.
Comu ristà vivu affaccia fora e vidia un cristianu ca zappava: Cumpà chi faciti?
A zappu notti e jornu!
A chi siti foddri.
A si beni la vecchia ddraa!
La vechia ddraa avi ottu iorna ca murì, dici, chi zappati.
Ora ma t'ha dì comu è nesci di cca.
Comu a ta nesci di cca?
Ora vi lu dicu i comu a t'arrivari a li celi suprani, cca semmu a li celi suttani.
Dici, ora vu a ta ffari ca vi muviti ddrocu, manciammu, nni saziammu tutti du, dici, c'e n'aquia, ca ava stari n'atri se misi, comu vi dicu i la tiniti forti, ca chiddra vi porta a li celi suprani.
Vabbeni, dici.
Ddr'aquia a li se misi si stava smurcannu. Va 'mpasturala.
La 'mpasturà: Assami iri, assami iri...
No m'ha purtari a li celi suprani!
Va bbeni, ammazza un vo, e piglia 'na vutti d'acqua.
Quannu dicu carni m'ha ddari acqua, quannu dicu acqua m'ha ddari carni.
E accussi ficiru: Acqua e dava carni, carni e dava acqua!
Mischinu arrivà quantu di cca ddrocu pi li celi suprani: Acqua!
Nn' avia cchiù carni, si taglia l'anca e ci la detti.
Comu si taglia l'anca: Aih Aih!
Chi ha -ci dissi l'aquia-, me murmuriari i dici e ti murmurii tu?
Allura l'aquia si lanzà, ci la 'mpiccica ddra carni di l'anca e ci dissi dici: Vatinni.
Turiddru l'Ursu arriva a Roma e la zita si stava 'nguaggiannu.
Ci vulianu n'atri tri iorna.
Allura piglia iddru e si nni i n'un firraru: Amicu chiaffà mi faciti scurà cca?
E, dici, a scurativicci. E si misi a ffari battaria: ton ton, ton ton.
Li vicini, dici, chi buttana c'è nni cumpari Peppi, ddra sta sfasciannu tutti cosi!
La matina: Cumpà.
Chi c'è.
A t'ha purtari 'sta minnuliddra d'oru a la figlia di Re ca s'ava maritari.
Quannu chiddra vitti ddra minnuliddra d'oru: Dicitici a chissu chi vi fici 'ssa minnuliddra d'oru ca vi fa 'na nuciddra d'oru?
Allura ci i arrè: Cumpà faciti 'na nuciddra d'oru.
Ah si la pozzu fari stasira!
La sira facia finta ca facia battaria: ton ton, ton ton, ammeci l'avia 'nzacchetta ddra nuciddra.
Li vicini: Cumpari Peppi,dici, ddra tutti cosi sta allavancannu!
Cu allavanca allavanca durmiti ddrocu!
Arrivata ddra, a lu nnumanu matinu, ci porta ddra nuciddra a la figlia di lu Re.
Quannu vitti ddra nuciddra fici ittari lu vanniu: Tutti li vecchi, tutti chiddri zoppi li vogliu cca a Palazzu Riali, ca li vogliu canusciri.
Allura a Turiddru l'Ursu chiddra lu canuscì ca era iddru!
Unn'è Passaxiumi? e Spaccamuntagna?
Comu lu vittiru trimavanu.
Piglia e li ittà a mari!
E ddra Reginotta si piglià a Turiddru l'Ursu.
Ma chi bbo? Grana quanntu nni pottiru spenniri! Cu spinnia sordi di cca, cu spinnia sordi di ddra, fina ca spinneru du tarì: unu lu persi, l'atru mi cadì!?
Favola ditta favola scritta
cuntati la vostra ca la mia è ditta.
Lu cuntu è lestu, lu cuntu è finutu
un sacciu si a vatri v'ha piaciutu!